Rihun ba Rihun Povu TL Hamriik iha Dalan Ninin, Fó Omenajen Ikus ba Erói Nasionál “Lu Olo”

Uncategorized121 Views
banner 468x60

Dílipost.com, Loron 27 Juñu 2026 – Loron ida ne’ebé sei marka iha memória povu Timor-Leste. Husi dadeer sedu to’o kalan, rihun ba rihun ema hamriik iha dalan sorin, husi rezidénsia Farol to’o Jardim dos Heróis da Pátria iha Metinaro, atu fó despedida no omenajen ikus ba Gerilleiru Erói Nasionál Francisco Guterres “Lu Olo”, Eis-Prezidente Repúblika, Eis-Prezidente Parlamentu Nasionál no Prezidente Asembleia Konstituente.

Loron ne’e la’ós de’it loron ida ba serimónia Estadu, maibé sai mós momentu ida ne’ebé hatudu unidade no sentimentu laran husi povu Timor-Leste. Iha sorin dalan sira, bele haree inan-aman sira lori oan ki’ik, juventude sira, estudante sira, katuas no ferik sira hamutuk hein konvoi ne’ebé lori matebian. Sira balu lori bandeira nasionál, balu lori ai-funan mutin no meak, no balu lori vela atu hatudu respeitu no despedida ikus.

banner 336x280

Maski loron manas no tempu naruk atu hein, la iha ema ida hatudu kolen. Sira hamriik ho pasiénsia, silénsiu no laran triste. Bainhira konvoi liu, ema barak hasae liman, balu hakruuk, balu halo sinal kruz, no balu la bele tahan tanis. Atmosfera ne’ebé nakonu ho dame no respeitu ne’e hatudu relasaun entre lider ida no povu ne’ebé nia serve durante nia moris.

Konvoi hahú husi rezidénsia Farol, fatin ne’ebé durante tinan balu sai uma ba Francisco Guterres “Lu Olo”. Iha ne’ebá, família boot, belun no kolega sira fó despedida ho emosaun boot. Tanis no haku’ak entre membru família sira sai imajen ida ne’ebé loke ema nia laran, tanba despedida ikus ba ema ne’ebé durante nia moris sai aman, maun, kolega no líder.

Husi rezidénsia, konvoi ba Komité Sentrál Fretilin (CCF), fatin ne’ebé nia dedika parte boot husi nia moris polítika. Militante no simpatizante Fretilin husi fatin oioin marka ona fatin atu fó respeitu. Barak lori ai-funan no bandeira partidu, hodi hanoin fila-fali luta naruk ne’ebé nia hala’o hamutuk ho maluk sira durante tempu resisténcsia no independénsia.

Viagem kontinua ba Kuartel Jeral F-FDTL. Iha ne’ebá, militar sira simu matebian ho honra militár kompleta. Tuir tradisaun Estadu, guarda de honra hamriik iha sorin, no Ministru Defeza, Donociano da Costa Gomes Pedro Klamar Fuik, Tenente Jenerál Farul Rate Laek hamutuk ho menbro F-FDTL sira fó respeitu ikus ba lider ida ne’ebé iha tempu luta mós fó kontribuisaun boot ba libertasaun nasaun.

Depois ne’e, konvoi to’o Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato iha Bairro Pite. Palásiu ida ne’e iha signifikadu boot tanba durante períodu nia ukun nu’udar Prezidente Repúblika, Francisco Guterres “Lu Olo” simu lider mundu sira, hala’o enkontru importante no asina desizaun sira ne’ebé influénsia dezenvolvimentu Timor-Leste. Iha serimónia ne’ebé realiza iha palásiu, Xefe Estadu, José Ramos-Horta hamutuk autoridade Estadu, korpu diplomátiku no reprezentante organizasaun sira hamutuk fó respeitu ikus.

Tuirmai, realiza Misa Requiem iha Igreja Katedral Nossa Senhora Imaculada Conceição. Iha selebrasaun Misa Dom Leandro Maria Alves SDB. No Padres Sira iha igreja tomak nakonu ho autoridade Estadu, família, relijiozu sira no sidadaun. Iha omilia, mensajen kona-ba servisu, sakrifísiu, domin no esperansa sai pontu importante. Kansáun litúrjiku sira no orasaun ba matebian halo atmosfera sai silénsiu no emosional. Bainhira misa remata, ema barak kontinua hela iha oin igreja atu fó despedida ikus.

Konvoi kontinua ba Parlamentu Nasionál, fatin ida ne’ebé iha valor istóriku boot ba erói Nasionál Francisco Guterres “Lu Olo”. Iha edifísiu ne’e, nia uluk lidera Parlamentu Nasionál no mós Asembleia Konstituente ne’ebé prepara no aprova Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste. Deputadu sira, funsionáriu no eis-kolega sira simu matebian ho respeitu aas, hodi reoorda papel importante ne’ebé nia desenpeña iha harii Estadu.

Durante viajen tomak, povu kontinua hamriik iha dalan sorin. Iha fatin balu, estudante sira atu haree konvoi. Iha fatin seluk, katuas no ferik sira tuur iha kadeira ki’ik iha dalan sorin tanba lakon forsa atu hamriik kleur, maibé sira hakarak hela nafatin atu haree despedida ikus. Inan balu lori oan ki’ik no dehan katak sira hakarak oan sira hatene istória nasaun no respeita lider sira ne’ebé fó kontribuisaun ba independénsia.

Iha tempu ne’ebé konvoi besik liu, silénsiu domina ambiente. La iha barullu boot; iha de’it somu sirene, orasaun, no tanis husi ema balu ne’ebé la bele subar sentimentu. Atmosfera ne’e hatudu katak, ba povu barak, loron ida ne’e la’ós de’it despedida ba eis-Prezidente ida, maibé despedida ba parte ida husi istória Timor-Leste rasik.

Viagem remata iha Jardim dos Heróis da Pátria, Metinaro, fatin ne’ebé nasaun fó honra ba herói no personalidade sira ne’ebé dedika nia moris ba Timor-Leste. Bainhira konvoi to’o iha ne’ebá, serimónia ikus realiza ho dignidade no respeitu aas. Militár sira, autoridade Estadu, família no povu hamutuk fó omenajen ikus antes.

Loron ida ne’e sei nafatin hela iha memória povu Timor-Leste. Imajen rihun ba rihun ema hamriik iha dalan sorin, lori ai-funan, bandeira no vela, hatudu katak povu la haluha servisu no sakrifísiu Erói Francisco Guterres “Lu Olo”. Nia kontribuisaun iha luta libertasaun, konstrusaun Estadu, fortalesimentu demokrasia no dezenvolvimentu nasaun sei nafatin sai patrimóniu istóriku ba jerasaun ohin no jerasaun sira ne’ebé sei mai.

Omenajen ikus ida ne’e la’ós de’it despedida ba lider ida, maibé sai mós manifestasaun unidade, solidariedade no gratidaun husi povu Timor-Leste ba ema ida ne’ebé durante nia moris fó-an tomak atu serve nasaun. Iha silénsiu ne’ebé akompaña viagem ikus ne’e, povu hatudu katak memória ba Francisco Guterres “Lu Olo” sei moris nafatin iha laran ema hotu no iha pajina istória Timor-Leste.

Jornalista  : Azacsi Quintão 

banner 336x280

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *