DiliPost.com – Re julgamentu ne’ebe halao iha Tribunal Judisial Primera Instansia Dili (TJPID) ba kondutor kareta tula kontentor ho inisial NAC no ajudante FC ne’ebe diskonfia ‘subar’ osan Kompania Corrotrans.
Iha kontinuasaun re-julgamentu ba prosesu ne’ebe komete husi arguidu NAC no FC iha TJPID, Sesta-feira (25/04) ohin.
Tuir akuzasaun arguidu NAC hahu servisu iha Corrotrans iha tinan 2015, hanesan kondutor ba kareta tula kontentor (konteiner) ho salariu kada fulan ho montante osan dolar atus hat ($ 400) no arguidu FC, hanesan ajudante (konjak) ho salario kada fulan dolar atus ida lima nulu ($150).
Bainhira arguidu sira halao servisu durante fulan neen nia laran, arguidu sira komesa halo ona maneira ka atitude hodi kria problema ba iha kompania. Tanba, la tuir ona orariu nomos regras ne’ebe kompania haruka, tanba diretur kompania sempre simu lamentasoens husi kompania parseiru sira ne’ebe durante ne’e hetan tulun husi Corrotrans.
Lezadu FS nudar nain ba kompania Corrotrans, mos akresenta-tan atitude no servisu husi arguidu NAC nian sempre iha lamentasoens husi kompania parseiru sira seluk. Maibe,lezadu rasik husik hela deit tanba laiha evidensia ne’ebe atu justifika katak arguidu NAC komesa halo manobra hanesan bosok hela deit kompania.
Hahu tinan 2017, arguidu NAC komesa hola ona kareta ho marka Prado no arguidu mos komesa lakumpri orariu husi kompania, dala-ruma tama servisu mos tuir nia hakarak ho razaun katak konteiner mak laiha. Ho nunee, parte kompania (lezadu) komesa diskonfia atitude arguidu nian.
Iha tinan 2019, arguidu NAC hola-tan kareta ho marka Mazda kor metan ida, ho ida ne’e hamosu-tan diskonfia husi lezadu nudar nain ba kompana Corrotrans, tanba arguidu ho salariu kada fulan $400) deit.
Katak, husi hahalok arguidu NAC nian, kompania komesa diskonfia maibe seidauk foti asaun ruma hasoro arguidu tanba servisu no atividade mos barak iha portu Dili. Maibe, arguidu sempre kontinua ho hahalok la-kumpri orariu husi kompania rasik.
Durante ne’e, kompania iha konfiansa no fo-fiar tomak ba iha arguidu kona-ba relatoriu kuantidade kontentor wainhira arguidu NAC ho arguidu FC ba tula iha portu Dili nomos tula fila ba portu, maibe arguidu sira sempre hatama relatoriu ne’ebe mak bosok tan la-tuir ona kuantidade konteiner mak arguidu sira tula, hosi parte seluk arguidu sira mos tula subar kontentor, ikus mai arguidu sira ba husu osan imediata ba kompania ne’ebe mak aluga kareta kontentor laiha konesimentu husi lezadu nudar nain ba kompania.
Husi hahalok arguidu sira nian, lezadu mos komesa tau ema ida hodi lao no servisu hamutuk ho arguidu sira, maibe arguidu NAC lakoi ho razaun hakarak halao servisu hamutuk deit ho arguidu FC nudar ajudante.
Durante tinan 2015 to’o iha tinan 2019, halao sira nia servisu, arguidu sira nunka hatama resibu ne’ebe mak los hodi justifika kona-ba aktividade tula kontentor, maibe arguidu NAC sempre destroi ka estraga tiha resibu hirak ne’e. Tan ne’e susar tebes ba iha kompania (lezadu) atu deteta.
Husi hahalok arguidu sira nian, hahu husi foron 12 too iha loron 29 fulan Outubru-tinan 2020, lezadu desidi hodi haruka ema ida sempre lao tuir arguidu nain run wainhira halao sira nia servisu tula konteiner ho kareta kompana nian, hafoin deteta katak arguidu sira halo manobra hodi bosok kampana, maibe ema nee konsege hasai fotografia ba kontentor neebe mak arguidu sira tula hodi ba hatun iha kompana parseiru sira nia fatin.
Bainhira arguidu sira hatama relatoriu ba kompana hahu fulan Outubro-tinan 2020, katak arguidu sira tula deit kontentor hamutuk rua nulu resin lima (25) maibe realidade hatudu katak total iha fulan refere hamutuk kontentor hat nulu resin hat (44) no kontentor sanulu resin sia (19) mak arguidu sira subar tiha ne la fo konesimentu ba iha kompana, maibe kompana konsege deteta paradeira kontentor hirak nee husi ema neebe mak kompana fo fiar ba.
Katak, wainhira kompana deteta ona hahalok arguidu sira nian, kompana mos komesa rekolia dokumentus hahu husi fulan Janeiru to iha fulan Setembro-tinan 2020 relasiona ho dokumentus guia de marcha tula konteiner nian mak deskobre katak, kompana hetan prejuizu ho valor osan hamutuk dolar rihun ualu ($8000), maibe hahu busi tinan 2015 too iha tinan 2019, kompana la konsege hetan evidensia neebe relasiona ho resibu tula konteiner nian.
Maski arguidu sira hatene katak sira nia hahalok nee lei proibi maibe sira halo nafatin, ho hahalok hirak nee, konsidera arguidu sira, hanesan ko-autor material forma konsumadu no konkursu, Pratika krime ida, Abuza konfiansa agravadu, previstu no punidu tuir artigu 257. Kodigu Penal. No Pratika krime ida, Burla agravada, previstu no punidu tuir artigu Kodigu Penál.
Prosesu refere antes nee Tribunal Primera Instansia hasai ona desizaun, maibe parte defeza la konkorda hodi halo rekursu ba iha Tribunal Rekursu (TR), no ikus mai Tribunal Rekursu deside hodi haruka Tribunal Primera Instansia halo re-julgamentu.
Iha re-julgamentu nee, Juiz prosesu Albertina Neves konfirma kona-ba faktus ne’ebé iha, maibe arguidu NAC, mantein ho deklarasaun antes. Arguidu kontinua deklara katak, momentu ne’eba arguidu halao servisu kaer kareta tula kontentor, no osan ne’ebé ema selu arguidu lori ba entrega iha finansa hodi halo relatoriu, banhira kompania nain husu relatoriu.
Arguidu deklara, konaba osan ne’ebe lakon arguidu la iha konesementu, no momentu halao servisu arguidu sosa kareta ida, tanba nee maka kompania nain deskonfia osan neebe lakon arguidu maka uja.
Arguidu deklara, babain entrega osan ho resibu, no resibu nee ida ba iha Alfandega, ida ba iha Kompania ka kantor, ida hela ho arguidu hodi tau iha kareta laran. No resibu ne’ebe tau iha kareta laran, maka ikus mai kompania rekola, hodi dehan prezuizu.
Maibe kona-ba osan ne’ebé lakon, arguidu la iha konesementu kona-ba ida ne’e.
Alende nee, arguidu FC mos mantein ho deklarasaun antes nee, no arguidu deklara deit, momentu neeba arguidu hanesan ajudante, banhira lori kontentor ba hatun ema fo osan mai, arguidu entrega osan ba iha arguidu NAC Konaba osan lakon arguidu la iha konesementu konaba ida nee.
Lezadu FS nain ba kompania deklara, mantein mos ho akuzasaun antes ne’e. No hanesan lezadu perdua arguidu sira no la husu arguidu sira atu selu fali lezadu nia osan ne’ebe lakon, maibe se arguidu sira nega maka lezadu hakarak prosesu nee lao ba oin.
Rona tiha arguidu no lezadu, Tribunal adia ba loron seluk hodi rona sasin.
Audensia julgamentu ne’e, prezide husi Juiz Kolektivu, Afonso Carmona, Albertina Neves, Maria Solana, Ministeriu Publiku reprezenta husi Prokurador Pedro Baptista, arguidu nain rua hetan asistensia legal husi Defensor Publiku Jose Maria Guterres.
Jonalista : Octaviana da Costa
