Azacsi Quintão Husi DÍLI Post ba Palku Internasionál, Haburas Perspetiva ba Futuru Jornalizmu

banner 468x60

Dílipost.com, Xina, 04 Agostu 2026– Bainhira aviaun hahú tun iha Aeroportu Internasionál Beijing, Azacsi Guterres Quintão haree ba janela no sente buat ida ne’ebé difisil atu esplika. Ba ema balun, viajen ida-ne’e de’it sai oportunidade atu vizita nasaun ida ne’ebé boot.

Maibé ba Koordenadór Kobertura Reprezenta Média DÍLI Post ida-ne’e, ne’e mak viajen ida atu buka koñesimentu, haburas perspetiva no lori naran Timor-Leste ba palku internasionál.

banner 336x280

Durante loron 20 resin, Azacsi hamutuk ho jornalista Timor-Leste sira seluk tuir Semináriu ba Profisionál Mídia husi Timor-Leste, ne’ebé prepara husi China International Communication Group (CICG) liuhosi Institute for International Studies and Advanced Training (IISAT), ho apoiu husi Ministériu Komérsiu Repúblika Popular Xina.

Programa ida-ne’e mai liuhosi oportunidade ne’ebé Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál (SECOMS) fó ba jornalista Timor-Leste sira, atu hasa’e kapasidade profisionál no haburas koperasaun iha área komunikasaun no mídia entre Timor-Leste no Xina.

Ba Azacsi, oportunidade ida-ne’e la mai kada loron.

” Ha’u sente kontente tebés hodi hetan oportunidade ida-ne’e atu mai aprende iha Xina. Ha’u agradese tebés ba Estadu Timor-Leste, liuhosi Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, no mos ba Governu Xina no Embaixada Xina iha Timor-Leste ne’ebé akompaña ami durante programa formasaun ida-ne’e. Esperiénsia ida-ne’e sei sai patrimóniu boot ida ba ha’u-nia moris profisionál,” hateten Azacsi Quintão.

Loron-loron Aprende, Loron-loron Refleta

Programa hahú iha loron 15 Jullu ho simu partisipante sira no serimónia abertura iha loron 16 Julli 2026. Husi ne’ebá, ajenda kada loron nakonu ho palestra, semináriu, diskusaun no vizita estudu.

Tema sira la’ós de’it kona-ba jornalizmu. 

Partisipante sira aprende kona-ba istória dezenvolvimentu Xina, reforma no abertura ekonomia, kultura tradisionál, diplomasia, komunikasaun internasionál, responsabilidade sosial mídia, koperasaun Xina–ASEAN no dezenvolvimentu sustentável.

Ba Azacsi, buat ida-ne’e halo nia komprende katak jornalista ida tenke iha koñesimentu luan liu duké hakerek notísia de’it.

” Jornalista ida la bele hatene de’it kona-ba notísia. Ami presiza komprende ekonomia, kultura, polítika no teknolojia tanba buat hotu ne’e liga malu iha servisu mídia,” dehan nia.

Programa ne’e la limita de’it iha sala formasaun. Organizadór sira lori partisipante sira vizita fatin istóriku no sentru dezenvolvimentu modernu atu haree realidade Xina hosi besik.

Iha Beijing, sira la’o iha Beijing sentral, vizita Muralla Boot Juyongguan no Muzeu Partidu Komunista Xina. Fatin hirak-ne’e hatudu istória no identidade povu Xina, ne’ebé durante sékulu barak kontinua harii nasaun ida ne’ebé agora sai ekonomia boot ida iha mundu.

Ba Azacsi, vizita ida-ne’e la’ós de’it oportunidade atu sai retratu.

“Nia hanorin ami katak nasaun ida bele avansa bainhira povo respeita nia istória no kultura,” nia katak.

AI no Futuru Jornalizmu

Momentu ida ne’ebé sai memorável liu mak bainhira delegasaun vizita China–ASEAN AI Application Cooperation Center iha Guangxi.

Iha ne’ebá, partisipante sira haree diretamente oinsá intelijénsia artifisiál (AI) uza ba análize dadus, produs notísia, tradusaun automátika no sistema komunikasaun modernu.

Ba jornalista ida hosi nasaun ki’ik hanesan Timor-Leste, esperiénsia ida-ne’e loke perspetiva foun.

“Ha’u aprende katak AI la’ós buat atu tauk. Se uza ho loloos, AI bele ajuda jornalista servisu lalais liu. Maibé buat ida ne’ebé AI la bele troka mak konsiénsia, étika no responsabilidade jornalista atu buka verdade,” afirma Azacsi Quintão.

Haree Indústria, Haree Futuru

Iha Guangxi no Liuzhou, delegasaun vizita Guangxi Radio and Television Station, Guangxi Shanhai Xingchen Media, Jimu Robotics, Guangxi Luobawang Food Technology no fábrika inteligente SAIC-GM-Wuling.

Sira haree robót sira ne’ebé ajuda produza kareta, sistema automatizasaun iha fábrika no forma empreza sira uza mídia dijitál atu promove negósiu.

Esperiénsia ida-ne’e halo Azacsi hanoin kona-ba oportunidade ne’ebé Timor-Leste bele aprende hosi nasaun seluk.

” Nasaun ida la dezenvolve de’it tanba iha rekursu naturais. Dezenvolvimentu mos depende ba edukasaun, inovasaun no kapasidade ema sira,” dehan tan nia.

Kultura Mak Identidade La’ós de’it teknolojia ne’ebé halo Azacsi impressiona.

Vizita ba Chengyang Eight Dong Villages no esperiénsia tece Dong Brocade hatudu katak modernizasaun la presiza haluha kultura.

Iha komunidade tradisionál ne’ebá, povu sira sei mantein sira-nia lian, uma tradisionál, arte no kostumi, maski nasaun ne’e avansa lalais iha área ekonomia no teknolojia.

Ba Azacsi, ne’e hanorin katak Timor-Leste mos tenke mantein nia identidade bainhira hakarak dezenvolve.

Durante loron 20 resin, jornalista Timor-Leste sira ko’alia, diskute no troka esperiénsia ho peritu, akademiku no profisionál mídia Xina.

Programa ida-ne’e la de’it aumenta koñesimentu, maibé mos harii rede amizade no koperasaun ne’ebé bele kontinua iha futuru.

Objetivu boot husi semináriu ida-ne’e mak promove amizade tradisionál, troka esperiénsia no kontribui ba dezenvolvimentu rekursu umanu iha nasaun sira iha dezenvolvimentu.

Fila Ho Missaun Foun

Iha loron 4 Agostu, serimónia taka programa hala’o iha Beijing. Partisipante sira simu sertifikadu no prepara fila ba Timor-Leste.

Maibé ba Azacsi, sertifikadu la’ós objetivu ikus. Nia fiar katak responsabilidade boot foin hahú bainhira fila ba redasaun.

” Ha’u hakarak fahe koñesimentu hotu ne’ebé aprende iha Xina la para iha ha’u de’it. Ha’u hakarak fahe ho kolega jornalista sira no aplika iha DÍLI Post atu kontribui ba dezenvolvimentu mídia Timor-Leste. Jornalizmu di’ak hahú hosi vontade atu aprende no adapta ho mudansa tempu,” reafirma nia.

Viajen ida-ne’e remata iha aeroportu, maibé nia impaktu sei kontinua iha sala redasaun, iha kamera, iha mikrofone no iha kada notísia ne’ebé jornalista Timor-Leste sira sei hakerek ba povu.

Ba jornalista ida, viajen ida-ne’ebé importante liu la’ós de’it ba fatin dook. Viajen ne’ebé loos mak bainhira koñesimentu ne’ebé hetan bele transforma maneira haree mundu no maneira serve sosiedade.

Delegasaun Timor-Leste kompostu hosi jornalista na’in neen husi Rádio Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika (RTTL, E.P.), jornalista na’in hitu husi Ajénsia Notisioza Tatoli, E.P., no jornalista sira husi Timor Post, Jornal Independente, DÍLI Post, TVET, SAP News, Lafaek News, SMNews no STL Sira hotu lori objetivu ida de’it: aprende no lori fila koñesimentu atu dezenvolve jornalizmu Timor-Leste.

banner 336x280

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *