DiliPost.Com-Ezijensia husi públiku ba Komisariu-Komisaun Anti Korrupsaun (K-KAK), atu loke prosesu investigasaun ba Ro Haksolok, Kompeténsia K-KAK, tanba ne’e, Governu ho Parlamentu Nasionál (PN), hahu hili K-KAK. Atu nune’e, K-KAK se’i kontinua hala’o prosesu.
Tanba, prosesu ba halo Ro ‘Haksolok’ gastus Osan Estadu barak ona, nunka mai atu atraka iha Ponte Kaiz, publiku hein to’o tolan anin no kaben kabun bosu de’it, bainhira mehi hirak ne’e, sai realidade. Maibe, publiku espera ho Komisariu foun se’i fera ninia fukun iha ne’ebe ho lian Indonesia ‘Belah Buku Bambu’ atu hare’e.
Diretur Investigasaun KAK, Jose de Araujo Verdial hateten, relasiona ho prosesu ba iha kazu Ro Haksolok, tu’ir Lei-KAK nú.8/2009, kriasaun KAK nian, hateten K-KAK iha kna’ar atu dirije KAK. K-KAK mak iha kna’ar atu kontrola legalidade ho objetividade ba iha servisu KAK nian, intermus prevensaun investigasaun.
“Ha’u hateten, hafoin K-KAK termina mandatu husi karta PN nian, komesa ida-ne’e, servisu investigasaun ba kazu Ro Haksolok, ita la la’o hanesan bain-bain, servisu balun ita la bele halo,”hateten Diretur Investigasaun KAK Jose ba Jornalista iha kna’ar fatin Faról, Segunda-feira (25/09).
Jose hatutan, servisu ne’ebe investigador sira halo kontinua analiza dokumentus sira ne’ebe iha sira liman, la bele halo investigasaun hanesan bain-bain, la bele bolu arguidu sira fo sira deklarasaun no la bele bolu testamuña sira hodi fo sira nia dokumentus.
Tanba ne’e, fó imapktu ba iha prosesu Ro Haksolok ne’e, entaun prosesu Ro Haksolok nafatin iha KAK.
Analiza
“Ita se’i iha nafatin prosesu analiza dokumentus ne’ebe iha, ita la bele kontinua bolu sasin no arguidu sira atu fo sira nia deklarasaun, ita nia esperansa, agora daudaun hare’e iha semana kotuk, iha ona naran ba iha Komisáriu. Ita espera iha semana ida-ne’e ou semana oin iha Komisáriu automátikamente prosesu ba Ro Haksolok se’i kontinua lao,”salienta Jose.
Diretur ne’e haktuir, la iha kazu ida mak KAK abandona kazu hotu-hotu nia tratamentu hanesan kuandu krimi, dehan se mak halo, prosesu hotu-hotu tu’ir prosedimentu ne’ebe iha no KAK hala’o nia servisu tu’ir kompétensia ne’ebe iha tu’ir Lei fo ba sira.
Bainhira sira halo nia servisu kontra fila-fali Kompeténsia ne’ebe fo ba iha KAK, sira bele kona fila-fali prosesu.
Entaun,”ami kna’ar relata servisu saida mak ami halo no servisu ne’ebe ami halo tenke bazeia de’it ba iha saida kompeténsia no Lei fo ba iha KAK, ami la bele halo servisu fora husi kompeténsia ne’ebe fó ba iha KAK,”afirma Jose.
Antes ne’e, Diretur Ezekutivu Forum Naun Governental Timor-Leste (FONGTIL), Valentim da Costa Pinto hateten, kazu Ro Haksolok la’os foin mak Sosiédade Sivil (SS) ko’alia.
Maibé, tinan hirak ba kotuk publiku kestiona no kazu ida ne’e, sa’i fali hanesan konsumu Politiku, se iha irregulidade ruma sira tenke investiga, tanba gasta ona osan Estadu lubuk ida, tenke responsabilidade tanbasa Ro Haksolok la mai.
“Ita nia nai ulun sira mos promete dehan to’o ona ita nia rain, mais nia la to’o mai, ha’u hanoin tempu ona, tanba KAK mos komesa prosesu ona konaba Ro Haksolok ida ne’e, ha’u hanoin kontinua mais tenke serteza, tanbasa Ro Haksolok la mai,”dehan Diretur FONGTIL Valentim.
Nia dehan, tu’ir nia hanoin ida ne’e, sai hanesan prioridade ba IX Governu hodi hare’e didi’ak atu bele hare’e, no lakohi fo afetasaun maka’as ba gastus Estadu nian maibé la benefisiariu buat ruma.
Kazu Ro Haksolok, kuandu la iha Komisariu fo impaktu, tanba la iha Komisariu ne’ebe ke mandatu ba Diretur hodi hala’o investigasaun, problema se bele adi’a no fo impaktu ba iha prosesu investigasaun sira.
“Ami hanoin tenke urjente ona ba Komisariu foun tenke ona atu bele hala’o servisu. Loos kazu ba prosesu Ro Haksolok naruk ona. Ita evita ida ne’e, lalika liga ba iha kazu Politika.
Bainhira ka’it ona ba Politika, se’i bele fo afetasaun maka’as, tu’ir ita nia hakarak loloos tenke KAK, funsiona atu investiga tu’ir kazu ida ne’e, atu bele serteza nia fukun ida erro ne’e, iha ne’ebe, atu bele lori ba iha Ministeriu Publiku (MP), atu bele prosesa ba oin, se iha dunik irregulidade ruma ha’u hanoin ita nian, se mak presiza hatan ida nee,”katak Valentim.
Tenke hatan,”tanba ita nia gastus ba Ro Haksolok ninia afetasaun ba ita nia Kapital Estadu tiha ona, maka’as loos tiha ona, lori tinan barak tiha ona la serteza Ro Haksolok mai.
Entaun, KAK hahu tiha ona nia servisu hanoin Komisaun ne’e, iha ona atu bele kontinua investiga ida ne’e, hodi halibur evidensia hotu-hotu atu bele prosesa kazu ne’e ba oin,”afirma Valentim.(lx)
