Dilipost.com, Loron 25 Maiu 2026 – Armindo Moreira de Jesus husi Munisipiu Bobonaro mai iha kapital Dili hakarak kontinua ninia estudu iha banku universidade. Bobonaro oan ne’e hare ba kbiit finanseiru husi inan-aman ne’ebe la sufisiente nia desidi faan sigaru iha dalan ninin, hodi suporta nesesidade sira ne’ebe presiza.
Sigaru nia faan iha dalan publiku ne’ebé nakonu ho lian motor no barullu husi transporte públiku mikrolet, nudar joven foin-sa’e ida hamriik iha dalan ninin. Iha nia liman laran, la’ós de’it iha kadernu no livru estudu nian, maibé mós kaer sigaru balu ne’ebé nia hako’ak ho laran-metin.
Nia mak Armindo estudante universidade ida ne’ebé mai husi foho, maibé foti desizaun luta hodi hamriik iha nia ain rasik. Armindo mai husi Munisípiu Bobonaru, Postu Administrativu kailaku, Suku Guenulai, Aldeia Biaboro.
Nu’udar oan datoluk husi fali nain-neen (maun-alin mane rua no feto haat) husi aman Domingos Conceição Soares no inan Anina Olo-Bau Moreira, Armindo hatene loos katak moris iha sidade Díli la’ós buat ne’ebé fasil. Agora dadaun, nia hela ho nia maun no bin sira iha kuartu kos ki’ik ida iha área Manleu, Dili.
Iha inisiativa atu fa’an sigaru iha dalan ninin ne’e mosu la’ós tanba de’it tauk hamlaha, maibé tanba prinsipiu moris ne’ebé boot. Armindo lakohi dependente de’it ba kbiit finanseira husi nia inan-aman iha foho ne’ebé servisu nu’udar agrikultór.
“Ita nu’udar estudante, dalaruma sasán no fasilidade ne’ebé ita presiza iha uma labele dependente de’it ba inan-aman. Ita mak tenke buka oinsá atu fasilita fali ita-nia an. Razaun ida ne’e mak ha’u lakohi fó fali todan ba sira, tenke buka rasik,” dehan Armindo ho olandan fuan ba jornalista Dilipost.com iha área Palásiu Governu, Segunda-feira.
Nia haktuir katak, foti desizaun ne’e, nia bele sosa rasik buat ne’ebé nia presiza ba nesesidade eskola nian la hein osan husi foho mai.
La’ós buat hotu la’o di’ak. Nu’udar foin-sa’e ne’ebé foin primeiru-véz koko tama iha mundu negósiu ki’ik, Armindo hasoru dezafiu oioin. Dezafiu ne’ebé baibain hasoru mak “osan volta”.
“Foin primeiru-véz koko, entaun problema barak mak ha’u hasoru. dalaruma ema sosa fó tiha osan boot mai ha’u, maibé ha’u laiha osan volta, sira la konsege sosa. Ida ne’e ita lakon ona oportunidade ba rendimentu,” nia konta ho hamnasa uitoan, hanoin fali inísiu nia dezafiu.
Aliende dezafiu finanseiru, kestaun tempu mós sai funu boot ida. Nu’udar estudante, nia hanoin tenke fahe ba parte rua, fa’an sigaru hodi fó moris, no foti livru hodi estuda.
“Ita atu fa’an sasán mós preokupadu ho estudu. Dalaruma ita abandona uitoan negósiu hodi foku fali ba estudu, ida ne’e hanesan soke fali ho estudu,” nia tenik.
Maski osan ne’ebé nia simu husi sosa-na’in sira dalaruma uitoan, maibé ba Armindo, osan sentavus sira-ne’e mak sai salvasaun ba nia moris loroloron iha Dili. Rendimentu husi fa’an sigaru ne’e mak dudu nia hodi kobre nesesidade báziku, liuliu transporte.
“Ita uza transporte públiku hanesan mikrolet presiza selu. Rezultadu husi fa’an sigaru ne’e mak ajuda fasilita ha’u hodi selu mikrolet, sosa buat ruma, inklui selu atividade balu iha eskola laran ne’ebé presiza hatama osan,” nia esklarese ho laran haksolok.
Mensajen ba Foin-sa’e: “Karik Moe, Koko Neineik”
Iha rohan ba ninia istória, Armindo husik hela mensajen ne’ebé kle’an ba maluk foin-sa’e no estudante sira seluk ne’ebé karik sei sente moe, tauk, ka preokupa ho buat ne’ebé ema seluk ko’alia kona-bá moris.
“Ba maluk estudante sira ne’ebé sei moe atu fan ou negósiu ki’ik koko atu la bele moe. Karik moe, ita koko neineik-neineik. Labele preokupa ba ema seluk nia liafuan. Ita tenke foti desizaun tanba ida-ne’e fó vantajen ba ita-nia an, atu labele fó todan ba inan-aman, ita mós tenke mandiri,” nia hakotu.
Armindo hanesan ezemplu moris ida katak, iha sidade Dili nia laran, susesu la’ós de’it ba sira ne’ebé iha osan barak, maibé ba sira ne’ebé badinas no brani atu foti responsabilidade ba sira-nia futuru rasik.
Jornalista Estajiaria : Natália dos Santos
