BAUCAU (DILIPost.Com)-Ministériu Agrikultura no Peskas (MAP), liu husi Diresaun Nasional Irigasaun mobiliza ona eskavador hodi normaliza irrigasaun Tradisional ho kilometru tolu iha area Cairabella Suku Vemase Tasi postu Administrativu Vemase Munisipiu Baukau ne’ebé durante tinan barak abandona tanba hetan Estragus husi Dezastre Naturais.
Durante Tinan Barak Nia Laran Komunidade Agrikultor husi Kairabela Labale Hala’o aktividade Agrikultura hanesan Halai Natar tanba Irigasaun Ladiak hodi Fasilita Bee ba natar Nune’e Iha Governasaun Dasia Ida ne’e Ministru Agrikultura No Peska Foin Iha Plano atu mobiliza Ekipamentus sira ba Terenu hodi Normaliza Hikas ,Be Dalan Nune’e Komunidade sira Belle Kontinua fali Hala’o sira Aktividade.
Responsavel irrigasaun Munisipal Baucau Jacinto Doutel Ximenes informa,relasiona Irigasaun Tradisional Cairabella ne’ebé a’at durante tinan barak,diresaun irrigasaun mobiliza ona Ekipamentus pezadu atu Komesa halo Sendimentasaun hahu husi area Uailiacama to’o to’o Cairabella.
Nia hateten,proposta ba hadia irrigasaun cairabella tanba proposta mai husi komumidade agrikultor sira,nune’e wainhira remata sendimentasaun ba irrigasaun tradisionál Cairabela sei distribui bronzon atu proteje kanál irrigasaun refere maibé Komunidade Agrikultura voluntariu prepara fatuk no servisu gratuitu.
“Kona ba irrigasaun cairabella nian iha fulan setembru nia laran ne’e diresaun nasionál irrigasaun mobiliza ona escavador ida atu ke’e no hasai sendimentasaun husi wailocama to’o cairabella nian,ne’ebé abandona durante tinan barak ona,ne’ebé agora dadaun sira sei ke’e hela ne’ebé kala besik ona um kilometru hanesan ne’e.”
“proposta ne’e mai husi komunidade tanba iha parte mota Juis nian ne’e iha klaran ne’e uluk kedas rai halai ne’ebé kanu ne’e tohar,iha mos proposta ida ita nia komunidade sira husu brozon atu asegura kanal irrigasaun ne’ebé horseik hau hato’o proposta maibé fatuk sira ne’e Komunidade rasik prepara no sira servisu sukarela” Dehan Responsavel Irrigassun Munisipál Baucau Jacinto Doutel (24/10/23) iha nia kna’ar fatin Villa Nova.
Jacinto Doutel justifika,wainhira kanal irrigasaun tradisionál cairabella funsiona sei kanaliza bee ba natar hektares hitu nolu resin.
“Natar cairabela ne’e por volta de setebta ital hektares natara ne’eba ne’e husik abandona besik tinan sanolu ona,tanba iha klaran ne’e kotu entaun iha klaran ne’e mak kotu tanba bee ne’e husi wailiakama no ita foti dook husi wailiakama ponte primeiru mota nian ne’e mak ita foti iha ne’eba,husi mota ba ne’eba to’o cairabela ne’e tres kilometru” Tenik Nia.
Representante Autoridade Vemasse Atuál xefe Dezenvolvimentu,Tomas Francisco Freitas,agradese tanba governu liu husi MAP rekuiñse ona proposta husi komunidade postu Administrativu Vemasse hodi mobiliza ekipamentus eskador hodi reativa irrigasaun tradisional iha cairabela tanba tinan barak natar iha area refere komunidade agrikultor abandona.
Nia hatutan,kanal bee ba irrigasaun tradisionap ne’e hetan husi bee matan baliza entre suku Bucoli Postu Administrativu Baucau Villa ho Suku ostico Postu Administrativu Vemasse.
“Irrigasaun ne’e mai husi ministériu agrikultura nonu governu nian,bazeia ba proposal husi komunidade sira ne’e halo natar iha ne’eba ne’e mais ou menus tinan 8 hanesan ne’e la halo,entaun foin dadauk ne’e sira halo proposal ida ba MAP ninia copya mos ba Presidente Autoridade administrador postu xefe do suku sira mak asina lori ba ne’eba atu bele halo fali sira nia natar,depois de ida ne’e sira mai escavator ida horseik hori bainrua sira mai tan escavator ida sira nia kompremetidu ne’e katak natar ne’e koi ka la koi tenke ser halo iha tinan ida ne’e” Hateten Tomas Francisco.
Nia esplika,hanesan komunidade agrikultor prontu reativa natar ne’ebé abadona maibé husu husu governu liu-liu Ministru agrikultura no peskas atu hari’i netik irrigasaun permanente labele nafatin irrigasaun tradisionál.
Enkuantu komunidade agrikultor Marcelino Freitas Correia hateten,wainhira govermu hadi’a fali ona kanu irrigasaun hanesan komunidade agrikultor prontu atu reativa fali sira nia natar ne’ebé husik abadona durante tinan sanolu resin.
“Ami nia natar ne’e husik abandona tinan sanolu resin,ami husik abandona tanba irrigasaun mak kotu hanesan kanu hasan kotu tamba rai monu,agira dadauk escavator iha ne’eba dudu hela ne’ebé hotu bee tama ami bele halo fali ami nia natar” Ko’alia Marcelino Freitas.
Tuir informasaun wainnira remata ke’e kanu irrigasaun iha cairabella sei kontinua mobiliza escavator ba kanu irrigasaun natar tulawake no Fatumeta atu hadi’a nune’e kanaliza fali bee ba natar.(CL)












