DiliPost.com-Ministériu Assuntu Kombatente Libertasaun Nasionál (MAKLN), Gil da Costa ‘Oan Soru’ hateten, tempu badak ATM Banku do Nosso Futuru se’i establese iha Munisípiu hotu-hotu atu ema hotu bele asesu. Tanba, Banku do Nosso Futuru Timor-Oan nian rasik mai husi mukit no susar.
Maibé, funsionamentu ATM la kle’ur tan se’i ba to’o Munisípiu hotu, maibé ninia ATM kuandu aban bain rua sa’i P24 nia bele ka’er ATM BNF bele ba foti osan iha ATM selu bele hotu de’it,”informa ‘Oan Soru’ ba Jornalista iha Palasiu Governu, Kinta-feira feira ne’e.
Estabelese
Nia dehan, Regulariza husi Banku Central Timor-Leste (BCTL), tanba iha Timor-Leste (TL), ida de’it. Maibe, bele estabelese iha Munisípiu hodi fasilita besik liu. Ida ne’e, se’i tu’ir mai Regra hirak ne’ebé Banku agora daudaun establese iha territóriu tomak.
Ema ne’ebé simu osan husi Mike mai karik uza ATM de’it la bá forma hanesan uluk, ATM P24 bele funsionamentu iha ATM Mandiri, BNU iha ne’ebé ATM funsiona hotu.
Apela
‘Oan Soru’ informa, Veteranu hirak ne’ebé hakarak atu loke nia konta Bankaria ba iha ne’ebé de’it sira ninia diretu. Maibé, hanesan Timor-Oan hakarak apela ba hotu-hotu.
Banku do Nosso Futuru Timor-Oan nian rasik mai husi mukit no susar,”ita bo’ot sira hare’e hili husi $ 1.00, ikus mai prienxe rejitu hotu, Estadu TL nian no Regulamentu hotu husi BCTL ikus mai sa’i Banku la fasil,”nia konfesa.
Kontribuisaun
Nia esplika tanba buat ne’e, la fasil sa’i nakfila ba realidade ba TL, tanba Timor-Oan hotu ninia kontribuisaun hahú husi ki’ik to’o ema bo’ot. Agora buat ne’ebé la fasil atu sa’i nakfila realidade ba TL buat hotu-hotu iha TL presiza hotu-hotu ninia kontribuisaun hahú husi ema ki’ik no ema bo’ot. La siginifika hanesan Ministru Veteranu ninian ba einpoin ema hotu-hotu loke tiha hala’i mai hotu loke ne’e, la’e.
Disponibilidade
Durante ne’e, iha estetmentu hateten ema hotu iha disponibilidade atu loke konta Bankaria iha Banku do Nosso Futuru. Maibé, la siginifika,”ita bo’ot sira Kreditu iha Banku Komersiál sira seluk atu halai ne’e, la’e.
Dalan la iha la bele halo sasán ida ta’uk ten, ita Kredit hela iha ne’e, hala’i ba fali iha ne’ebá hodi livre husi ne’e, TL klo’ot hela livre oinsá,”nia haktu’ir.
Riku
Tanba, sistema hotu iha koneksaun hakarak fó avizu hanesan Timor-Oan hotu, Banku do Nossoa futuru loke dalan sé-sé de’it. Fó hatene ba Timor-Oan hotu, Emprezariu sira, Governante sira riku na’in, ki’ak sira favór BNF loke dalan ba Timor-Oan, sé de’it inklui Estranjeiru hirak ne’ebé Estadu iha TL,”’Oan Soru’ salienta.
Kontinua
Antes ne’e, ezistensia BNF tanba konsege estabelese Banku ida ne’e, maibé husu atu nafatin la’o tu’ir rekejitu BCTL estabelese. BCTL kontinua akompaña BNF ninia prosesu tomak, atu bele moris no buras liu tán iha futuru, karik la’ós se’es husi rekejitu se’i dada fila lisensa.
Plaka
Servisu BCTL seida’uk hotu,”ohin ita asina plaka koa fita prosesu ne’e, foin hahú tan ne’e, ami se’i kontinua akompaña ita bo’ot sira, atu ohin BNF moris se’i buras ba bebeik iha futuru.
Ami-nia akompanamentu se’i hala’o hodi ajuda ita bo’ot sira moris se karik ita bo’ot sira la’o se’es husi dalan loos ami se’i hateten tu’ir dalan loos. Mais, kuandu la rona ami se’i fo sansaun no la rona liu tán ami se’i dada lisensa. Ida ne’e, nia dalan no rekejitu ne’ebé estabelese,”hateten Governador BCTL, Helder Lopes iha edifisiu MAKLN-Comoro, Kinta-feira (04/09/2025).
Lisensa
Prosesu kle’ur no defisil, maibé Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál (KKLN), ho suporta husi Governu liu husi MAKLN konsege hetan lisensa husi BCTL. Tanba, atu hetan lisensa husi BCTL hodi hari’i Banku ida la fasil, maibé sira konsege hetan lisensa.
Jere
“Ha’u dehan la fasil tanba iha primeiru enkontru ami realiza ho KKLN ho MAKLN fo pergunta-3 antes sira estabelese Banku. Pergunta primeiru ami husu ita bo’ot sira iha osan ou la’e. Segundu, se mak atu Jere Banku ne’e, terseiru Banku ne’e, atu halo sa’ida, sira konsege responde dunik pergunta hirak ne’e,”Helder dehan.
Pergunta primeiru ne’ebé BCTL fo ba sira mak sira fi’ar an dehan sira nia osan iha entaun BCTL cek, maibé sira nia osan iha dunik. Segundu, BCTL husu dehan, se mak atu Jere Banku ida ne’e.
Tanba, sé Veteranu mak Jere bele lori Banku ne’e, ba dalan ne’ebé ema hotu la espera. Nune’e, sira hatan sira se’i la Jere Banku ida ne’e. Maibé, se’i fo ba Profissionál sira mak Jere. BCTL hare’e sira ta’u dunik Timor-Oan ne’ebé Profissionál hodi Jere no sira se’i kontinua rekruta Timor-Oan sira hodi servisu iha Banku ne’e.
Grupu
Terseiru, BCTL husu dehan Banku ne’e, atu halo sa’ida, sira dehan Banku ne’e, serve hodi fo Kreditu ba Veteranu sira. Entaun, ida ne’e, BCTL se’i la fo lisensa tanba Banku la bele serve de’it grupu ida.
Tenke serve kliente hotu-hotu, entaun sira dehan prinisipalmente sira serve ba Veteranu, maibé nakloke ba Timor-Oan hotu atu loke sira ninia konta Bankaria ou atu asesu servisu ne’ebé BNF oferese.
Parabéins ba BNF tanba prosesu ne’e,”naruk maibé ita bo’ot sira konsege realiza dunik, prosesu ne’e, defisil maibé ita bo’ot sira konsege hetan lisensa. Entaun, ita hotu ta’u matan ba Banku ida ne’e, hodi sa’i nu’udar eransa ida ba Veteranu ne’ebé ohin inisia estabelese Banku ida ne’e,”tenik Governador BCTL-Helder.
Fundu
Nia dehan, iha Timor eintermus Instituisaun iha-3 de’it mak riku iha Timor, ida mak Governu tanba iha fundu mina rai, rua mak Institutu Nasionál Seguransa Sosiál INS), tanba nia iha fundu rezerva Seguransa Sosiál (SS), tolu mak KKLN tanba nia iha fundu investimentu Veteranu.
Governador ne’e, fo benvindu ba ezistensia BNF no dezafia atu kompete ho kompetitor sira seluk. Benvindu mai iha Industria Finanseiru tanba Industria Finanseiru nakonu ho dezafiu.
Ohin fo ona rekonesimentu ba prezensa Banku sira iha ne’e, sira simu,”ita bo’ot sira mai iha Industria Finanseiru, maibé sira mak imi nia kompetitor tan ne’e, prepara an hodi kompete ho sira ne’e dezafiu,”nia dehan.
Agradese
Prezidente-KKLN, Vidal de Jesus ‘Riak Leman,’ agradese ba Governu tanba bele suporta sira hodi estabelese BNF nune’e, agradese ba BCTL tanba bele akompaña nafatin sira hodi estabelese Banku refere.
“Ami agradese uain tebes ba IX Governu Konstitusionál fó apoiu maka’as hodi suporta Veteranu sira, ohin bele ofisializa Banku Veteranu ne’ebé bolu BNF. Agradese mós Governadór BNCTL sempre mantein ligasaun aproximasaun komunikasaun permanente ho KKLN, krítiku hirak ne’ebé mai husi BCTL ami kumpre ohin loron ita bele hari’i ita nia BNF,”konklui ‘Riak Leman.’(júlia)
