PM Xanana Partisipa Iha Diskusaun Asean Kona-Bá Kooperasaun Governu Ho Seitór Privadu

banner 468x60

Dílipost.com, 15 Novembru 2026— Primeiru-Ministru (PM) Timor-Leste, Kay Rala Xanana Gusmão, partisipa hamutuk ho líder nasaun membru ASEAN sira iha sesaun diskusaun kona-bá hametin kooperasaun entre governu ho seitór privadu, atu promove integrasaun ekonómika no dezenvolvimentu negósiu iha rejiaun Sudeste Aziátiku.

Iha enkontru ne’e, Timor-Leste mós marka prezensa liuhosi reprezentante Câmara de Comércio e Indústria Timor-Leste (CCI-TL), Jorge Manuel de Araújo Serrano, ne’ebé reprezenta komunidade negósiu Timor-Leste nian iha diskusaun kona-bá oportunidade no dezafiu ne’ebé seitór privadu enfrenta iha rejiaun ASEAN.

banner 336x280

Iha sesaun ne’e, Prezidente Filipinas, Ferdinand R. Marcos Jr., enfatiza importánsia parseria entre governu ho komunidade negósiu ASEAN atu hametin ekonomia rejionál no responde bá dezafiu jeopolítiku, interrupsaun iha kadeia fornesimentu no mudansa teknolojia ne’ebé akontese lalais.

Prezidente Marcos subliña katak Konsellu Konsultivu Negósiu ASEAN (ASEAN Business Advisory Council – ASEAN-BAC) iha papél importante atu hametin ligasaun entre governu ho seitór privadu, liuhosi lori perspetiva komunidade negósiu nian bá prosesu dezenvolvimentu Komunidade ASEAN.

Líder ne’e mós hateten katak emprezáriu sira kontinua enfrenta obstákulu oioin, inklui kustu halo negósiu entre nasaun sira, difikuldade asesu bá merkadu foun no distánsia entre kompromisu iha akordu komersiál ho realidade ne’ebé empreza sira enfrenta iha prátika.

“ASEAN investe ona esforsu boot iha negosiasaun akordu komérsiu, abertura merkadu no estabelesimentu kuadru kooperasaun komún. Maibé, benefísiu hosi esforsu hirak-ne’e presiza to’o bá empreza sira, liuliu mikro, ki’ik no média empreza (MSMEs), atu sira bele dezenvolve negósiu, investe no kompete iha merkadu rejionál,” nia hateten.

Marcos mós husu bá reprezentante komunidade negósiu atu hato’o opiniaun no rekomendasaun kona-bá obstákulu sira ne’ebé presiza rezolve, hodi asegura katak proposta hirak-ne’e hetan konsiderasaun no akompanhamentu iha nível ASEAN.

Aleinde ne’e, Prezidente Filipinas refere bá prioridade negósiu ASEAN iha área haat, maka ema (People), planeta (Planet), plataforma (Platform) no produtividade (Productivity).

Prioridade hirak-ne’e inklui kriasaun oportunidade bá emprezáriu no traballadór, hametin seguransa ai-han no enerjia, avansa transformasaun dijitál no dezenvolve indústria rejionál.

Iha parte ikus, nia enfatiza katak implementasaun Vizaun Komunidade ASEAN 2045 tenke asegura integrasaun ekonómika ne’ebé kle’an liután, kria oportunidade bá empreza hotu-hotu, la haree bá nia dimensaun, no hadi’a moris povu iha rejiaun tomak.

Partisipasaun Timor-Leste iha diskusaun ne’e, inklui prezensa reprezentante CCI-TL, hatudu katak involvimentu nasaun ne’e iha ASEAN la limita de’it bá kooperasaun governu nian, maibé mós inklui partisipasaun no kontribuisaun hosi komunidade negósiu no seitór privadu.

Jornalista : DíliPost.com

banner 336x280

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *