LAUTEM (DILI Post)-Ministeriu Agrikultura Pecuaria Pesca no Floresta (MAPPF), liu Husi Sekretariu Estadu Floresta (SEF), Sei Nomeia Parke Nasionál Nino Koni Santana ne’ebe Lokaliza iha Postu Tutuala Munisípiu Lautém, hodi Sai Nudar Sitiu Dezignadu husi UNESCO.
Sekretariu Estadu Floresta Fernandino Viera Da Costa hatete, Parke Nasional hanesan Area Konservasaun Natural nebe maka iha Ekosistema Original, nebe dezenvolve ho sistema Zonasi ho Objetivu ba Dezenvolvimento Pesquiza, Sénsia, Edukasaun no Kultura hodi garantia ba Dezenvolvimento Ekoturismu no Rekreasaun.
Nia Esplika Nomeasaun Parke Nasional Nino Konis Santana, hanesan rezerva Biosfera tuir kategoria UNESCO Man and Biosphere (MAB) ho objetivu hodi eleva estatutu konservasaun no promove involvimento komunidade iha konservasaun Biodiversidade.
“Rekoinesimento ida ne’e Laos Atu Hatudu deit Valor Ekoloziku no Kultural parte nian ,ne’ebe Atu hadia liu tan konservasaun no esforsu ba Dezenvolvimento Sustentavel parke hanesan Sitiu Dahuluk hetan Dezignadu internasionál iha Timor-Leste.” Dehan SEF Fernandino Viera Da Costa iha Whorkshop ne’ebe halao iha Salaun MNEK Praia Dos Coqueirus Dili Kuarta ne’e (7/8).
Governante ne’e Sublina, Nunu Governo Constitusional, iha ninia Mandatu kompromete ona atu dezenvolve programa sira nebe garante floresta sustentavel hodi promove Sistema Nasional ba Area Protegidas no Parque Nasional no konservasaun da Biodiversidade. Secretario de Estado das Floresta nebe supervisiona setor ida ne’e kompromete atu promove Parque Nasional no area Protegidas hodi hametin Instituisaun no apoio ba plano investimento floresta sustentavel hadi hasae rendimento ekonomia ba povo no nasaun.
Fernandino Haktuir ,Programa Man and Biosphere (MAB) hahu iha tinan 1971 no hanesan forum sinsia hodi promove konservasaun ambiental no Biadiversidade ba dezenvolvimento floresta sustentavel. Man and Biosphere komposto husi aspetu ambiente, sosial, ekonomia no edukasaun hodi komunidade sira nia moris bele lao no seguru tuir ekosistema ambiente nebe iha Parke Nasional laran.
Sorin Seluk Prezidente Autoridade Munisípiu Lautém Melio De Jesus, Imforma Nia parte Kopera Instituisaun Polisia Nasional Timor Leste (PNTL), Guarda Floresta Atu Bele Kontrola Komunidade sira ne’ebe hela iha area Parke Nasionál Nino Koni Santana, hodi labele kontinua Biodiversidade sira ne’ebe iha parke refere.
“Durante hau nia mandato hau sei kopera ho Instituisaun PNTl no Guarda Floresta atu bele kontrola ita nia komunidade sira iha ne’eba nune’e labele Estrada ita nia fatin ne’e. “Nia relata.
PAM Lautém mos husu ba Governu liu husi Sekretariu Estadu Floresta atu Aumenta Pesoal Guarda Floresta iha Munisipiu Lautem nune’e bele Fasil atu Kontrola sidadaun ne’ebe nafatin halarak atu estrada Ambiente iha Parke Nasional Nino Konis Santana.
Nia relata Problema ne’ebe Autoridade Munisipiu Lautem Hasoru mak Menus Rekursu Humanus iha Guarda Floresta hodu Bele Kontrola Area Protejida iha Munisípiu Lautem ,liu liu iha sitiu Identifkadu iha Mehara,Tutuala,Com no Parke Nasionál Nino Koni Santana rasik.
Tanba ne’e nia parte Ejiji ba Governu Atu aumenta Numeru Guarda Floresta iha Munisipiu Lautem nune’e fasil kontrola Komuni sira ne’ebe kontijua tesi ai,kasa animal fuik sira ne’ebe iha area Protegidas sira.
Tuir dadus ne’ebe Autoridade Munisípiu Lautém iha Guarda Floresta ne’ebe dadaun ativu iha Munisípiu lautem hamutuk ema nain 20,ne’ebe Susar tebes hodi kontrola Area Protejidu sira iha Munisípiu lautem,tanba Munisipiu ne’e rasik ho nia geografis ne’ebe luan.
Jornalista:Javelino Da Silva












